كه براى ساختن آن چهار هزار هزار ( 000 ، 000 ، 4 ) درهم صرف كرده بود [ 1 ] . خليفه - الرّاضى - پس از ويرانى اين كاخ در كنار خرابه‌هاى آن ايستاد و اين شعر را خواند : و الحير و القصر و القاطول جنتها * و الجعفرى به كف الدهر مزموم منازل آنست دهرا فأوحشها * ظلم الزمان فمثلوم و مهدوم [ 2 ] و كاخهاى حير ، كاخ مخصوص و قاطول - گردشگاه آن - و كاخ جعفرى با دست روزگار در هم فشرد شده است ، منزلهايى كه روزگارى جاى انس و الفت بود ، اما ظلم و ستم زمانه آنها را خراب كرده و به ويرانه‌اى مبدّل ساخته است » آرى ظلم و ستم صاحبان كاخ حير باعث شد كه آن كاخ به ويرانه‌اى تبديل گردد و به صورت تل خاكى رها شود ، نه آن كه ظلم و جور روزگار ، زيرا كه روزگار تقصيرى ندارد ! اين بود بخشى از كاخهايى كه بنى عباس از اموال مسلمين و از ما يحتاج آنها برافراشته بودند ، در موقعى كه اكثريت مردم ، به سبب فقر و بيچارگى از پا درآمده بودند . استخرها راجع به كاخهاى متوكل بحث زيادى كرديم ، خوب است كه به استخرهايى كه كنار كاخها درست كرده بود ، نيز اشاره‌اى داشته باشيم كه متوكل و ساير پادشاهان عباسى ، انواع آرايشها به كار برده و آنها را با نقاشيها و مجسمه‌هاى زيبا آراسته بودند ، سنگ‌فرش برخى از آنها را از جواهر و سنگهاى قيمتى فراهم كرده بودند ، همان طورى كه نماى بيرون و داخل آنها را از ورقهاى نقره درست كرده بودند [ 3 ] . بحترى در وصف بعضى از آنها چنين

--> [ 1 ] معجم البلدان : 2 / 328 . [ 2 ] اوراق صولى : 2 / 182 . [ 3 ] نهاية الارب : 1 / 406 .